Overzicht verordening en richtlijnen asiel en migratiepact 2024
1. Richtlijn (EU) 2024/1346 (Opvangrichtlijn)
- Samenvatting: Deze richtlijn harmoniseert de normen voor de opvang van asielzoekers in alle EU-lidstaten. Het bepaalt dat asielzoekers recht hebben op materiële opvangvoorzieningen, waaronder huisvesting, voedsel, kleding en een dagvergoeding. Het garandeert tevens de toegang tot gezondheidszorg, het onderwijssysteem voor minderjarigen, en de arbeidsmarkt (uiterlijk na zes maanden). Daarnaast beschrijft de richtlijn de beperkingen van de bewegingsvrijheid, de strikte voorwaarden en waarborgen voor bewaring, en speciale opvang voor kwetsbare personen zoals minderjarigen of slachtoffers van geweld.
- Rechtstreeks van belang voor de asielzoeker: Ja. Dit is buitengewoon belangrijk voor de asielzoeker omdat het direct zijn of haar dagelijkse levensomstandigheden en rechten bepaalt gedurende de wachttijd van de asielprocedure. Het dicteert waar zij mogen verblijven, of zij mogen werken, en welke zorg zij en hun kinderen krijgen.
- https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202401346
2. Verordening (EU) 2024/1347 (Kwalificatieverordening)
- Samenvatting: Deze verordening legt de criteria vast waaraan een persoon moet voldoen om erkend te worden als vluchteling of als persoon die in aanmerking komt voor subsidiaire bescherming. Het geeft exacte definities van wie een vluchteling is, wat als "daden van vervolging" telt, en de redenen voor uitsluiting of intrekking van deze status. Tevens regelt het de inhoud van de verleende bescherming zodra iemand wordt erkend. Dat houdt in dat erkende personen een verblijfstitel, reisdocumenten, en gelijke rechten op werk, sociale zekerheid, integratie en gezondheidszorg krijgen.
- Rechtstreeks van belang voor de asielzoeker: Ja. Deze verordening vormt de juridische kern van hun asielclaim. Het bepaalt op basis van hun asielmotieven of ze wel of niet het recht op internationale bescherming (asiel) toegewezen krijgen, en het garandeert hun fundamentele rechten zodra ze in de EU mogen blijven.
- https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202401347
3. Verordening (EU) 2024/1348 (Asielprocedureverordening)
- Samenvatting: Deze wet stroomlijnt de procedures voor het toekennen en intrekken van asiel in de gehele Unie. Het beschrijft de exacte stappen: het doen, registreren en indienen van een verzoek. Het geeft verzoekers recht op een persoonlijk onderhoud, kosteloze juridische counseling en rechtsbijstand. De verordening voert een verplichte grensprocedure in voor bepaalde asielzoekers (bijvoorbeeld mensen uit veilige landen) om snel te kunnen beslissen. Ook legt het de maximale beslistermijnen, het recht op beroep en het recht om tijdens de procedure te mogen blijven vast.
- Rechtstreeks van belang voor de asielzoeker: Ja. Deze wet dicteert de spelregels van de procedure die de asielzoeker moet doorlopen. Het bepaalt welke plichten ze hebben, welke procedure (regulier, versneld of grensprocedure) op hen van toepassing is, en welke rechten zij hebben om zichzelf te verdedigen in een asielinterview en de rechtbank.
- https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202401348
4. Verordening (EU) 2024/1349 (Terugkeergrensprocedure)
- Samenvatting: Deze verordening creëert een specifieke terugkeergrensprocedure voor asielzoekers van wie het verzoek in de asielgrensprocedure is afgewezen. Deze personen krijgen formeel geen toegang tot het grondgebied van de lidstaat en worden verplicht om tot maximaal twaalf weken op specifieke locaties aan de grens of in transitzones te verblijven. De wet bevat regels voor mogelijke bewaring (als laatste redmiddel of bij vluchtgevaar) om terugkeer veilig te stellen. Een termijn voor vrijwillig vertrek van maximaal 15 dagen is mogelijk op aanvraag.
- Rechtstreeks van belang voor de migrant/asielzoeker: Ja. Het is direct en uiterst ingrijpend van belang voor asielzoekers van wie het verzoek aan de grens is afgewezen. Het bepaalt dat ze het land niet in mogen, in bewaring of verplichte faciliteiten geplaatst kunnen worden, en faciliteert hun snelle uitzetting.
- https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202401349
5. Verordening (EU) 2024/1350 (Uniekader hervestiging en toelating)
- Samenvatting: Deze wet creëert een Uniekader om kwetsbare vluchtelingen veilig en legaal vanuit derde landen naar Europa te brengen, ter aanvulling op irreguliere routes. Het regelt de hervestigingsprocedures via voordrachten van de UNHCR of toelating op humanitaire gronden. De lidstaten doen op vrijwillige basis toezeggingen over het aantal personen dat zij willen opnemen. Hierbij krijgen specifieke groepen zoals vrouwen en meisjes in gevaar, onbegeleide minderjarigen, en medische spoedgevallen prioriteit.
- Rechtstreeks van belang voor de asielzoeker/migrant: Ja, maar slechts voor een specifieke groep. Het is enkel relevant voor zeer kwetsbare vluchtelingen die zich nog in derde landen bevinden (zoals vluchtelingenkampen buiten Europa). Het biedt hen de kans om via een georganiseerde, legale en veilige route internationale bescherming in een Europese lidstaat te krijgen.
- https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202401350
6. Verordening (EU) 2024/1351 (Asiel- en migratiebeheerverordening)
- Samenvatting: Deze verordening vervangt het oude Dublin-systeem en bepaalt de criteria om vast te stellen welke lidstaat verantwoordelijk is voor een asielverzoek (bijvoorbeeld de staat van eerste binnenkomst of waar al familie woont). Om landen onder zware migratiedruk te helpen, wordt er een verplicht solidariteitsmechanisme in het leven geroepen. Lidstaten moeten hieraan verplicht bijdragen door asielzoekers uit overbelaste landen over te nemen (herplaatsing), of door financiële en alternatieve ondersteuning te bieden. De wet schrijft ook strikte samenwerkingsplichten voor aan asielzoekers en verplicht ze in de aangewezen lidstaat te blijven.
- Rechtstreeks van belang voor de asielzoeker: Ja. Het raakt de asielzoeker fundamenteel. Het beslist dwingend in welk land hun asielverzoek wordt afgehandeld. Ze mogen dit land niet zelf kiezen en verliezen hun recht op materiële opvangvoorzieningen als ze naar een ander EU-land doorreizen. Tevens regelt dit of ze via herplaatsing naar een ander EU-land worden gestuurd.
- https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202401351
7. Verordening (EU) 2024/1356 (Screeningverordening)
- Samenvatting: Deze verordening vereist een uniforme screening van alle irreguliere grenspassanten, asielzoekers zonder geldige documenten, en personen ontscheept na reddingsoperaties aan de buitengrenzen. Tijdens deze screening, die doorgaans maximaal zeven dagen duurt, mogen personen de Unie formeel niet in. De screening bestaat uit identiteitsverificatie via databanken, een voorlopige gezondheidscontrole, een veiligheidscontrole, en de vaststelling van eventuele kwetsbaarheden. Daarna wordt de persoon doorverwezen naar de asielprocedure of een terugkeerprocedure.
- Rechtstreeks van belang voor de asielzoeker/migrant: Ja. Dit is direct de allereerste (verplichte) halte bij aankomst in Europa. De migrant wordt verplicht medisch onderzocht, door databanken gehaald, en de resultaten van dit formulier bepalen of hij daarna een asielprocedure mag starten of direct naar een terugkeerprocedure wordt verwezen.
- https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202401356
8. Verordening (EU) 2024/1358 (Eurodac-verordening)
- Samenvatting: Deze wet regelt het systeem "Eurodac" voor het opslaan en vergelijken van biometrische gegevens. Het verplicht de lidstaten om van asielzoekers en illegaal verblijvende migranten vanaf zes jaar (inclusief mensen ontscheept na reddingsoperaties) gezichtsopnames en vingerafdrukken te verzamelen. De databank helpt bij het bepalen van de verantwoordelijke asiel-lidstaat en het traceren van illegale migratie. Nationale politiediensten en Europol krijgen onder voorwaarden toegang om te zoeken naar terrorisme of zware criminaliteit.
- Rechtstreeks van belang voor de asielzoeker/migrant: Ja. Zij zijn wettelijk verplicht, eventueel onder dwang, hun vingerafdrukken en gezichtsscan af te staan. Het systeem koppelt en bewaart deze informatie jarenlang, wat cruciaal is voor het aantonen van hun identiteit en reisroute en kan bepalen of ze worden overgedragen naar een andere lidstaat.
- https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202401358
9. Verordening (EU) 2024/1359 (Crisis- en overmachtverordening)
- Samenvatting: Deze wet treedt in werking in absolute noodsituaties, zoals een plotselinge massale instroom van vluchtelingen, overmacht, of wanneer een vijandige staat migranten instrumentaliseert om de Unie te destabiliseren. Het biedt de geraakte lidstaat tijdelijk de machtiging om af te wijken van asielregels, bijvoorbeeld door de termijnen voor asielregistratie uit te stellen of grensprocedures in de tijd te verlengen en te verbreden. Daarnaast roept het een krachtig verplicht solidariteitsmechanisme op voor de andere EU-landen om onmiddellijk te helpen met opnames (herplaatsingen) of financiën.
- Rechtstreeks van belang voor de asielzoeker/migrant: Ja. In zo'n crisissituatie wijzigt de behandeling van de asielzoeker direct. Hun asielverzoek kan later worden geregistreerd, ze kunnen vaker en langer in een strenge grensprocedure worden vastgehouden, of ze worden zeer snel door andere Europese landen overgenomen. Tegenover deze vertragingen staat de plicht dat men de grondrechten altijd moet blijven respecteren.
- https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202401359